{"id":1875,"date":"2012-01-07T03:42:46","date_gmt":"2012-01-07T03:42:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/?p=1875"},"modified":"2022-03-29T10:40:46","modified_gmt":"2022-03-29T08:40:46","slug":"over-arrival-van-philip-larkin-slot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/2012\/01\/07\/over-arrival-van-philip-larkin-slot\/","title":{"rendered":"Over ‘Arrival’ van Philip Larkin (slot)"},"content":{"rendered":"

Van humanisme naar antihumanisme<\/h2>\n
\"\"<\/a>
C\u00e9zanne, 'Mont Sainte-Victoire', 1902-04.<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Klik\u00a0hier<\/a> voor de tekst van Arrival<\/em> als pdf-document, of zie het eerste<\/a> en tweede bericht<\/a> over het gedicht.<\/p>\n

—o0o—<\/p>\n

Mijn bezwaar tegen\u00a0Arrival<\/em>\u00a0was dus vooral dat Larkin po\u00ebzie als scherm scheen te gebruiken om tegen de wereld op te trekken. Een po\u00ebtica die ik in de Nederlandstalige po\u00ebzie van nu vooral ken van Piet Gerbrandy, die dat ook voluit toegeeft: \u2018Po\u00ebzie [helpt] mij om een bolwerk op te richten tegen de boze wereld: gedichten zijn een soort cyclopische muren.\u2019\u00a01<\/a>\u00a0Maar een cyclopische muur is nog wel wat anders dan een glazen deur, en w\u00e1t er ook van Larkin gezegd kan worden, hij heeft\u00a0Arrival<\/em>\u00a0niet met equivalenten van \u2018hispel\u2019 of \u2018smijdig\u2019 gelardeerd. Er staat geen duister woord in, het is lexicografisch even transparant als die glazen deur.<\/p>\n

Hoe cre\u00eber je nu een wereld achter een glazen deur, dwz hoe schep je een ruimte waarin je ongestoord de onschuld van het paradijs, het milk-aired Eden kunt inademen, en vooral: hoe hou je die in stand? Dat gaat het best in een ruimte die van onberekenbare en onbeheersbare ingrepen gevrijwaard blijft, een existentialistische wereld bij voorbeeld, waarin menselijk initiatief zo zinloos is dat ze onbetekenend wordt. In zo\u2019n wereld is men volgens het woord van Sartre weliswaar tot vrijheid veroordeeld, maar die vrijheid wordt begrensd door een werkelijkheid waarin het initiatief gelaten wordt aan objecten die buiten ons bereik liggen. Wij zijn in de wereld geworpen, maar daarmee begint ook meteen onze verantwoordelijkheid: wij moeten handelen. Dat is de tragische situatie in het gedicht. De ikzegger houdt zich zo lang mogelijk stil, maar weet dat hij die staat van onschuld ten slotte met zijn eigen leven zal verstoren: hij moet de wereld naar zijn hand zetten, dat is zijn verantwoordelijkheid (vgl. \u2018till my own life impound it\u2019, r. 22).<\/p>\n

Zo is er dan een wereld waarin aan menselijk handelen elke zin wordt ontzegd, en een levenloze wereld die, hoezeer misschien ook maar bij wijze van metafoor, de wereld met verlangens en instincten in beweging houdt: \u00a0\u2018the windows flock open\u2019, \u2018the curtains fly out like doves\u2019, \u2018cluttered-up houses keep their thick lives to themselves\u2019. Omgekeerd worden menselijke uitingen gedehumaniseerd: faces worden pennies, voices worden motor-horns.<\/p>\n

Zo is het ook niet the slow sky die in r. 3-4 over de white shelves and domes trekt, maar de white shelves and domes die door the slow sky trekken. Die witte (dak)lijsten en koepels verwijzen naar de 19e\u00a0eeuwse bouwstijl van Belfast waar Larkin in 1950, het jaar van\u00a0Arrival<\/em>, bibliothecaris werd. Het is met die shelves and domes alsof hij de stad door zijn oogharen heen bekijkt, om alleen de pure vormen ervan te zien, en vooral om elk leven dat eraan vast mag zitten buiten beschouwing te kunnen laten. De shelves and domes zijn\u00a0beelden<\/em>\u00a0van geometrische\u00a0vormen<\/em>: horizontalen en parabolen. Het is een prachtig voorbeeld van Larkins schakelen tussen abstrahering en figuratie: het levenloze dat leven wordt ingeblazen en omgekeerd.<\/p>\n

Toen ik zag dat de\u00a0dehumanisering<\/em>\u00a0in strofe II niet op zichzelf stond maar zijn tegenwicht had in een\u00a0humanisering<\/em>\u00a0of althans animering van levenloze objecten in strofe I viel mijn belangrijkste bezwaar tegen het gedicht weg, mijn godvergeten ethische voorbehoud. En toen ik op John Cage stuitte wist ik ook dat Sartre en zijn problemen met de Ander niet de enige bron van het gedicht waren. Van Sartre’s existentialisme, dat een humanisme is, ging het naar een weldadig bevrijdend antihumanisme:<\/p>\n