{"id":129,"date":"2010-01-24T16:02:10","date_gmt":"2010-01-24T15:02:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/?p=129"},"modified":"2010-09-25T23:26:19","modified_gmt":"2010-09-25T23:26:19","slug":"de-pavlov-reactie-van-het-geweten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/2010\/01\/24\/de-pavlov-reactie-van-het-geweten\/","title":{"rendered":"De Pavlov-reactie van het geweten"},"content":{"rendered":"<p>Op Facebook had ik me over de vorige week opgehaalde collectieve afkoopsom van 83 miljoen euro al wat cynisch uitgelaten, maar dat was nog niets vergeleken met het cynisme van, bij voorbeeld, de cruisemaatschappij die volgens <a href=\"http:\/\/www.demorgen.be\/dm\/nl\/6196\/Aardbeving-Haiti\/article\/detail\/1055938\/2010\/01\/19\/Cruises-blijven-aanmeren-voor-de-Haitiaanse-kust.dhtml\" target=\"_blank\">dit bericht<\/a> in <em>De Morgen <\/em>nog altijd aanmeert in Ha\u00efti. Of inderdaad het cynisme van wie meent in zo&#8217;n gebeurtenis weer aanleiding te moeten zien voor een <em>show<\/em> en een gelegenheid voor nationale verbroedering &#8211; als die Ha\u00eftianen maar niet deze kant opkomen, dus vlug laten we wat geven.<\/p>\n<p>Ook Slavoj Zizek gaf in een recent <a href=\"http:\/\/www.vpro.nl\/programma\/tegenlicht\/afleveringen\/42792200\/\" target=\"_blank\">tv-programma<\/a> al uitdrukking aan zijn weerzin over de liefdadigheid waarmee het kapitalisme zijn schulden delgt, maar kernachtiger en \u00e9cht cynisch &#8211; in Griekse zin, niet hypocriet &#8211; lees ik het vandaag bij <a href=\"http:\/\/vilt.wordpress.com\/\" target=\"_blank\">Dirk Vekemans<\/a>. Omdat ik het niet beter, kwader, slechter of oprechter kan zeggen, neem ik zijn post hieronder met dank integraal over:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Halleluja Ha\u00efti:<\/strong> geef ons heden onze jaarlijkse natuurramp opdat wij onze schuld kunnen wegkwelen. <a href=\"http:\/\/go2.wordpress.com\/?id=725X1342&amp;site=vilt.wordpress.com&amp;url=http%3A%2F%2Fforums.zita.be%2Fmuziek%2F157282-natalia-gabriel-rios-hallelujah-haiti-1212-a.html\" target=\"_blank\">\u201cHet nummer gaat heel diep en klinkt universeel\u201d, vindt Natalia. \u201cMensen kunnen zich optrekken aan zo\u2019n nummer\u201d.<\/a> Met de opbrengst kunnen we heel Ha\u00efti volpoten met heel diep verankerde paaltjes (uit aluminium best, dat roest niet). We zetten er zo\u2019n universeel luidsprekertje op en elke dag bij zonsopgang knallen we er die humanitaire hit door. <em>Kom slachtoffertjes, trekken jullie je maar vlug op aan het paaltje, \u2018t is weer tijd om uitzichtloos te hongeren.<\/em><\/li>\n<li><em>[zucht]<br \/>\n<\/em><\/li>\n<li>60 Jaar na de \u2018onafhankelijkheid\u2019 van Congo: de kritische stemmen van deskundigen en hulpverleners ter plaatse worden nog steeds probleemloos overgoten met tonnen slijm van de Broederlijk Verenigde Media (BVM,\u00a0 maar in feite staat dat voor <em>Bond voor Verbloeming van\u00a0 Misdaad<\/em>)<strong>. <\/strong><strong> <\/strong><\/li>\n<li><strong> Noodhulp is een plicht<\/strong>, lieve kwelertjes, <em>wij betalen daar belasting voor.<\/em> Als dat onvoldoende is, niet tijdig ter plaatse komt, in de verkeerde handen terecht komt, dan heeft geen kat iets aan al dat geweten sussend gekwijl, aan die morbiede vertoning van schaamteloos entertainment bovenop de monstrueuze berg lijken die er blijkbaar nodig was om deze permanente schandvlek op onze aardkloot in het \u2018nieuws\u2019 te brengen. Dan dient er massaal geprotesteerd te worden, dan moeten jullie met zijn allen stilzwijgend, bedeesd en schuldbewust de straat op. Want de centen daarvoor zijn er bij de \u2018bevoegde\u2019\u00a0 instanties, die liggen daar te rotten voor net dit soort \u2018onvermijdelijkheden\u2019: \u00e9\u00e9n van die kritieke momenten wanneer de concentratie van lijken net effie boven de grens van het \u2018 toelaatbare\u2019 gaat. Die (steeds hogere) drempel ligt namelijk daar waar het voor de \u2018publieke opinie\u2019 niet langer te verbergen valt dat de internationale gemeenschap er zo vele jaren na het zogenaamde einde van het koloniale tijdperk nog steeds niet in slaagt om uit de vicieuze cirkel van economische afhankelijkheid, commerci\u00eble uitbuiting, criminele leegroof en respectloze verknechting te raken. Mocht dat w\u00e9l zo zijn, dan waren er op 12\/01\/2010 wellicht \u00f3\u00f3k slachtoffers gevallen, maar dan waren ze alleszins\u00a0niet met genoeg om u aan het kwelen te krijgen.<\/li>\n<\/ul>\n<p>(Dirk Vekemans, <a href=\"http:\/\/vilt.wordpress.com\/2010\/01\/23\/auteursplicht-1\/\" target=\"_blank\">Auteursplicht (1)<\/a>)<\/p>\n<p>Teksten als deze krijg ik nauwelijks voorgelezen: woede wanneer iemand eens laat zien wat met alle mogelijke middelen aan het zicht wordt onttrokken, beneemt me de lucht en maakt het spreken onmogelijk. Dan voel ik weer alle sympathie voor Bertolt Brecht, die een heel andere kunst voorstond dan waar ik me gewoonlijk toe aangetrokken voel, maar die wilde voorkomen dat toneel voor die hypocriete <em>Bond voor Verbloeming van Misdaad<\/em> zou worden ingezet.<\/p>\n<p><a rel=\"attachment wp-att-159\" href=\"http:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/?attachment_id=159\"><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-159 alignnone\" src=\"http:\/\/www.cornetsdegroot.com\/wp-content\/blogs.dir\/2\/files\/2010\/09\/munch.jpg\" alt=\"Edvard Munch, De schreeuw\" \/><\/a><\/p>\n<p>&#8216;Auteursplicht (1)&#8217; noemt Vekemans zijn post, kennelijk de eerste in een serie, en dat is een zeldzaam goed gekozen titel voor dit stuk, vind ik. Want waar komt die Pavlov-reactie van al die artiesten vandaan? In een bespreking in <a href=\"http:\/\/www.cornetsdegroot.com\/vw\/lamp\/explosieven.html\" target=\"_blank\">Met de gnostische lamp<\/a> van de regel<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><em>spreek van wat niet spreken doet<\/em><\/p>\n<p>uit Luceberts gedicht <em>haar lichaam heeft haar typograaf<\/em> lees ik dat de ik-zegger hiermee het gedicht tot communicatie uitnodigt over wat het gedicht van communicatie uit wil sluiten (waarbij het gedicht dan gelijkgesteld wordt aan de Lilith-figuur die gedurig in Luceberts vroege werk opduikt). Op p. 113 staat dan:<\/p>\n<p>&#8216;Ik heb lang gedacht dat achter deze uiting een soortgelijke emotie stak als achter Vondels &#8216;Maar wat op &#8217;s harten grond leit, \/ dat welt me naar de keel&#8230;&#8217; Maar dat is niet zo. Wat Vondel in <em>Roskam<\/em> naar buiten gooit, is het gevolg van een <em>gistingsproces<\/em> onder invloed van het Ueber-Ich. Er is een dwangmatig spreken bij Vondel. Maar bij Lilith is het <em>zwijgen<\/em> dwangmatig! Lilith, of het aangesproken gedicht uit <em>haar lichaam heeft haar typograaf<\/em> staat onder druk van het Es. Ze wil in feite niet spreken, maar ze wordt ertoe verleid verdringingen bewust en storingen ongedaan te maken.<\/p>\n<p>Wanneer Es en Ueber-Ich in het geding zijn, kan er geen sprake zijn van communicatie die vrij is van dwang. Ik vraag me zelfs af, of literatuur vrij van dwang k\u00e1n zijn. Ik weet natuurlijk wel, dat &#8216;men&#8217; met &#8216;innerlijke noodzaak&#8217; doelt op het gevoelen dat men <em>moet<\/em> schrijven, dat men er niet buiten kan, dat schrijven voor een schrijver geen accidenteel iets is, maar iets essentieels &#8211; maar hier ligt een kans de causaliteit van die noodzaak te zoeken in iets anders dan in een, of voor mijn part, <em>het<\/em> lot,- namelijk in de dynamiek van het Es of Ueber-Ich &#8211; de (verboden) begeerte of het sprekend geweten.&#8217;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Op Facebook had ik me over de vorige week opgehaalde collectieve afkoopsom van 83 miljoen euro al wat cynisch uitgelaten, maar dat was nog niets vergeleken met het cynisme van, bij voorbeeld, de cruisemaatschappij die volgens dit bericht in De Morgen nog altijd aanmeert in Ha\u00efti. Of inderdaad het cynisme van wie meent in zo&#8217;n gebeurtenis weer aanleiding te moeten zien voor een show en een gelegenheid voor nationale verbroedering &#8211; als die Ha\u00eftianen maar niet deze kant opkomen, dus vlug laten we wat geven. Ook Slavoj Zizek gaf in een recent tv-programma al uitdrukking aan zijn weerzin over de liefdadigheid waarmee het kapitalisme zijn schulden delgt, maar kernachtiger en \u00e9cht cynisch &#8211; in Griekse zin, niet hypocriet &#8211; lees ik het vandaag bij Dirk Vekemans. Omdat ik het niet beter, kwader, slechter of oprechter kan zeggen, neem ik zijn post hieronder met dank integraal over: Halleluja Ha\u00efti: geef ons heden onze jaarlijkse natuurramp opdat wij onze schuld kunnen wegkwelen. \u201cHet nummer gaat heel diep en klinkt universeel\u201d, vindt Natalia. \u201cMensen kunnen zich optrekken aan zo\u2019n nummer\u201d. Met de opbrengst kunnen we heel Ha\u00efti volpoten met heel diep verankerde paaltjes (uit aluminium best, dat roest niet). We zetten er zo\u2019n &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"De Pavlov-reactie van het geweten\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/2010\/01\/24\/de-pavlov-reactie-van-het-geweten\/#more-129\" aria-label=\"Lees meer over De Pavlov-reactie van het geweten\">Lees meer<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[19,30,60,97],"class_list":["post-129","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-politiek","tag-brecht","tag-dirk-vekemans","tag-lucebert","tag-zizek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=129"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1169,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129\/revisions\/1169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}