{"id":4481,"date":"2022-03-11T12:43:26","date_gmt":"2022-03-11T11:43:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/?page_id=4481"},"modified":"2022-04-17T23:39:44","modified_gmt":"2022-04-17T21:39:44","slug":"gedichten-van-jean-cocteau","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/","title":{"rendered":"Over ‘Gedichten’ van Jean Cocteau"},"content":{"rendered":"
Over Jean Cocteau, Gedichten<\/em>, vertaling Theo Festen, Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam 2003
\nBron: Meander<\/em> afl. 226, 9 november 2003<\/div>\n

\"Omslag\"<\/p>\n

Wat overkomt me? Wat is er aan de hand?
\nIk slaap. Niet slapen is wat hoort.
\nOm te voorkomen dat, al slapend, ik beland
\nIn de droom waar ik jou verloor. 1<\/a><\/sup>\n<\/div>\n

Aldus een strofe uit Een vriend slaapt<\/em> (Un ami dort<\/em>), een lang gedicht uit 1948 van Jean Cocteau. Met schrik te constateren dat je slaapt, dat klinkt een beetje merkwaardig natuurlijk, tenzij de dingen die van belang zijn \u2013 het verlies van een geliefde bijvoorbeeld, zoals in dit fragment \u2013 niet in de werkelijkheid, maar in de droom plaatsvinden.
\nVoor Jean Cocteau (1889-1963) bestond er nauwelijks iets buiten de droom; hij deed er zelfs alles aan om de werkelijkheid waar de meeste mensen in leven zo ver mogelijk op afstand te houden. Een van de middelen die hij daartoe inzette, was opium; een andere manier was door onafgebroken kunst te maken. En hoe moeilijker de omstandigheden, hoe meer kunst hij maakte: van theater, ballet, beeldende kunst en film tot romans, essays en po\u00ebzie. Cocteau zelf zag niet veel onderscheid tussen deze verschillende disciplines; voor hem behoorden ze allemaal tot het rijk van de po\u00e9sie<\/em> : \u2018po\u00e9sie de th\u00e9atre\u2019, \u2018po\u00e9sie graphique\u2019, \u2018po\u00e9sie cin\u00e9matographique\u2019 \u2018po\u00e9sie de roman\u2019, \u2018po\u00e9sie critique\u2019. Zo\u2019n gelijkschakeling is typisch voor de dromer, die de wereld onder \u00e9\u00e9n gezichtspunt beschouwt en meer geneigd is om ver uiteengelegen gebieden met elkaar te verbinden dan ze na koele analyse zorgvuldig van elkaar te scheiden.<\/p>\n

Je kunt dat natuurlijk een gebrek aan kritisch vermogen noemen en je afvragen hoe iemand met zo weinig politiek en maatschappelijk begrip in de turbulente tijden waarin hij leefde \u2013 twee wereldoorlogen begeleid door een dozijn nieuwe avant-gardebewegingen \u2013 uit kon groeien tot de Andy Warhol van zijn tijd en mensen als Picasso en Strawinsky rond zich wist te verzamelen. En dat wantrouwen neemt toe, wanneer je leest dat hijzelf nog de meeste behoefte aan die contacten had en ongeacht het gezelschap waarin hij verkeerde, er vooral op lette dat de fotograaf hem niet over het hoofd zag. In plaats van een belangrijk kunsthistorisch ijkpunt lijkt hij dan niet veel meer dan een charlatan en een narcist, die alleen dankzij zijn vermogen om met de groten van zijn tijd bevriend te raken het concentratie- en middelpunt van artistieke stromingen kon worden, zonder daar ideologisch voor gedisponeerd te zijn. En tenslotte lijkt de conclusie dan onvermijdelijk dat heel Cocteau\u2019s po\u00e9sie<\/em> niets dan een ander woord voor \u2018publiek\u2019 is, waarbij het innerlijk zich t\u00f3ch door die buitenwereld laat voeden, ja er zelfs afhankelijker van wordt dan bij ge\u00ebngageerde kunstenaars het geval zou zijn. Alleen staat bij Cocteau de buitenwereld in dienst van zijn innerlijk – in plaats van andersom. Zijn engagement ligt niet bij sociale of politieke kwesties, maar uitsluitend bij zichzelf.<\/p>\n

Aan de andere kant moet Cocteau een zekere mate van consistentie in zijn omgang met publieke figuren wel worden nagegeven. Zo zag hij niets in beroemdheden als Sartre, De Beauvoir, Camus en Malraux; liever gaf hij zich af met jonge talenten als zangeres Juliette Gr\u00e9co en schrijver Boris Vian. Alleen po\u00e9sie<\/em> vermocht immers de droom in het wakende leven voort te zetten. Terwijl dus Sartre cs. zich op Saint-Germain-des-Pr\u00e9s over existenti\u00eble vraagstukken van groot maatschappelijk belang bogen, stak Cocteau nog maar eens op, want zoals Picasso hem zelf had gezegd: \u2018Opium is de minst stomme geur\u2019.<\/p>\n

Je kunt je bij Cocteau dus afvragen of zoveel onverstoorbaar egocentrisme wel dragelijk of zelfs maar de moeite waard is, maar het merkwaardige is dat zijn kunst heel goed in staat was om in de werkelijkheid in te breken, ook al drong de werkelijkheid tot hemzelf dan nauwelijks door. Ondanks zijn maatschappelijke desinteresse slaagde hij erin om die maatschappij van beelden te voorzien, waarvan achteraf kan worden gezegd dat ze aanzien aan een tijdperk hebben gegeven. Dus ongeveer zoals in dit gedichtje getiteld Rook<\/em> :<\/p>\n

Hier mag je roken. Houd je kalm.
\nIn circus M\u00e9drano springt
\nde amazone door een ring
\nvan je sigarenwalm. 2<\/a><\/sup><\/div>\n

Het is hier niet de plaats om Cocteau\u2019s leven na te lopen, maar \u00e9\u00e9n figuur daaruit \u2013 en Cocteau\u2019s biografie kan behalve aan de hand van zijn werk ook zeer goed aan de hand van zijn vele vriendschappen worden gegeven – mag niet ongenoemd blijven. Dat is de schrijver Raymond Radiguet, die Cocteau ontmoet wanneer hij nog maar zestien is, en die op zijn twintigste alweer overlijdt. Zijn leven lang zal Cocteau zijn liefde voor deze jongen blijven bewaren en cultiveren, en ergens noemt hij hem \u2018de pupil die mijn meester werd\u2019. Het is treffend dat hij zich juist in dit verband van termen uit de pedagogie bedient, waar hijzelf zo ongevoelig voor elke potentieel pedagogische gebeurtenis is gebleven: een gebeurtenis die je openbreekt, die je aandacht vraagt voor de dingen om je heen. Wanneer je je lang met Cocteau bezighoudt, kun je van tijd tot tijd worden overvallen door ergernis om die onverstoorbare naar-binnen-gekeerdheid, die zich in het allerkleinste uit: dat eeuwige, verwijfde sterretje naast zijn handtekening bijvoorbeeld. Maar dan dringt langzaam weer tot je door dat het de slaap, de droom, de dood is, die deze wereld zo gesloten houdt. En dan blijft er niets over dan respect voor iemand die d\u00e9ze wereld vanuit die andere zo heeft weten te verrijken.<\/p>\n

Bovendien gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat Cocteau zich een enkele keer wel degelijk over het wereldgebeuren uitsprak. En al kon het onderwerp in 1946 misschien bezwaarlijk worden vermeden, het valt toch op dat wat hij over de holocaust zegt meteen uitermate pregnant klinkt:<\/p>\n

De helse machine werd bewogen
\ndoor de berekeningen
\ndie de toneelknechten ontgingen
\nvan een coulisse van ladders
\nop straffe van dood verboden
\nvoor schoorsteenvegers. Voor alle
\neeuwigheid bewogen in het hart
\nvan het drama regelde
\nde machine met walgelijke
\nprecisie daarenboven
\nde kroonluchter der sterren. 3<\/a><\/sup><\/p>\n

(Uit: Kruisdood<\/em> \u2013 La Crucifixion<\/em>)<\/div>\n

En zo gaat het nog vele bladzijden door.<\/p>\n

Nadat Cocteau\u2019s volledige po\u00ebtische oeuvre in 1999 in de Franse Pl\u00e9iade-bibliotheek werd uitgegeven, een reeks die speciaal voor de onsterfelijken is opgezet, leek het niet meer dan redelijk dat Cocteau ook in Nederland in een overzichtelijke uitgave beschikbaar zou komen. Voor dat doel heeft vertaler en Cocteau-kenner Theo Festen zich ingezet, en het resultaat mag er zijn. Het begint al op het omslag met een tekening van een fluitspelende faun met een, mogen we zeggen, buitengewoon sierlijk geprononceerd geslachtsdeel. De bundel zelf is tweetalig opgezet, met links het Frans en rechts het Nederlands, waardoor je de bundel buitengewoon prettig kunt lezen als een ondertitelde film op tv. Festen verzorgde ook een inleiding en een verantwoording, die beide zakelijk zijn zonder al te diep op Cocteau\u2019s betekenis in te gaan, waardoor een en ander helaas een nogal oppervlakkige indruk maakt \u2013 mogelijk heeft de geslotenheid van de dichter de vertaler hier parten gespeeld. De vertaling zelf verdient daarentegen alle lof. Festen beschikt over een eigen pen en vooral over een eigen verantwoordelijkheid; in voorkomende gevallen laat hij zich eerder door het Nederlands de wet voorschrijven dan door Cocteau, met als gevolg dat het Nederlands nu over een eigen, onvervreemdbare Cocteau beschikt. Geen geringe verdienste!<\/p>\n

\r\n
  1. Mais qu\u2019est-ce que j\u2019ai donc? Mais qu\u2019est-ce qui m\u2019arrive?\/ Je dors. Ne pas dormir m\u2019est d\u00fb.\/ A moins que, si je dors, je n\u2019aille \u00e0 la d\u00e9rive\/ Dans le r\u00eave o\u00f9 je t\u2019ai perdu. ↩<\/a><\/span><\/li>
  2. C\u2019est permis de fumer. Gare\/ L\u2019\u00e9cuy\u00e8re de M\u00e9drano\/ quand tu fumes ton cigare\/ saute \u00e0 travers les anneaux. (Fum\u00e9e). ↩<\/a><\/span><\/li>
  3. la machine infernale \u00e9tait mue\/ par des calculs\/ ignor\u00e9s des machinistes\/ d\u2019une coulisse d\u2019\u00e9chelles\/ interdites aux ramoneurs\/ sous peine de mort. De toute\/ \u00e9ternit\u00e9 mue au c\u0153ur\/ m\u00eame du drame la machine\/ d\u2019une pr\u00e9cision \u00e9crante\/ r\u00e9glait en outre\/ le cand\u00e9labre des astres.
    \n     ↩<\/a><\/span><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Recensie door Rutger H> Cornets de Groot van ‘Gedichten’ van Jean Cocteau<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":12,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-4481","page","type-page","status-publish"],"yoast_head":"\nOver 'Gedichten' van Jean Cocteau - RHCdG<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"7 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/gedichten-van-jean-cocteau\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/gedichten-van-jean-cocteau\\\/\",\"name\":\"Over 'Gedichten' van Jean Cocteau - RHCdG\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/gedichten-van-jean-cocteau\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/gedichten-van-jean-cocteau\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/files\\\/2022\\\/03\\\/cocteau.jpg\",\"datePublished\":\"2022-03-11T11:43:26+00:00\",\"dateModified\":\"2022-04-17T21:39:44+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/gedichten-van-jean-cocteau\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/gedichten-van-jean-cocteau\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/gedichten-van-jean-cocteau\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/files\\\/2022\\\/03\\\/cocteau.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/files\\\/2022\\\/03\\\/cocteau.jpg\",\"width\":282,\"height\":450,\"caption\":\"Omslag\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/gedichten-van-jean-cocteau\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Over ‘Gedichten’ van Jean Cocteau\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/\",\"name\":\"RHCdG\",\"description\":\"Archief en weblog van<br>Rutger H. Cornets de Groot\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7f0b4e35f4f7e364c35ff2289cb0043a\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.cornetsdegroot.com\\\/rhcdg\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7f0b4e35f4f7e364c35ff2289cb0043a\",\"name\":\"RHCdG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7310851598942c549aa268757230c97bbdd68748b0cea4fa4865410915f92afb?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7310851598942c549aa268757230c97bbdd68748b0cea4fa4865410915f92afb?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7310851598942c549aa268757230c97bbdd68748b0cea4fa4865410915f92afb?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"RHCdG\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7310851598942c549aa268757230c97bbdd68748b0cea4fa4865410915f92afb?s=96&d=mm&r=g\"},\"description\":\"Schrijver, vertaler\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Over 'Gedichten' van Jean Cocteau - RHCdG","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"7 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/","url":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/","name":"Over 'Gedichten' van Jean Cocteau - RHCdG","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/files\/2022\/03\/cocteau.jpg","datePublished":"2022-03-11T11:43:26+00:00","dateModified":"2022-04-17T21:39:44+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/files\/2022\/03\/cocteau.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/files\/2022\/03\/cocteau.jpg","width":282,"height":450,"caption":"Omslag"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/gedichten-van-jean-cocteau\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Over ‘Gedichten’ van Jean Cocteau"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/#website","url":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/","name":"RHCdG","description":"Archief en weblog van<br>Rutger H. Cornets de Groot","publisher":{"@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/#\/schema\/person\/7f0b4e35f4f7e364c35ff2289cb0043a"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/#\/schema\/person\/7f0b4e35f4f7e364c35ff2289cb0043a","name":"RHCdG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7310851598942c549aa268757230c97bbdd68748b0cea4fa4865410915f92afb?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7310851598942c549aa268757230c97bbdd68748b0cea4fa4865410915f92afb?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7310851598942c549aa268757230c97bbdd68748b0cea4fa4865410915f92afb?s=96&d=mm&r=g","caption":"RHCdG"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7310851598942c549aa268757230c97bbdd68748b0cea4fa4865410915f92afb?s=96&d=mm&r=g"},"description":"Schrijver, vertaler"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4481"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5019,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4481\/revisions\/5019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rhcdg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}