{"id":3214,"date":"2015-03-17T09:08:32","date_gmt":"2015-03-17T09:08:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/?p=3214"},"modified":"2023-02-21T13:19:04","modified_gmt":"2023-02-21T12:19:04","slug":"sluipschutter-tussen-goed-en-kwaad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/2015\/03\/17\/sluipschutter-tussen-goed-en-kwaad\/","title":{"rendered":"Sluipschutter tussen goed en kwaad"},"content":{"rendered":"
Over American Sniper<\/em> (Eastwood, 2014)<\/div>\n

\"American<\/a><\/p>\n

Een niet te onderschatten verdienste van American Sniper<\/em> is het documentaire karakter van de film. Z\u00f3 zag die oorlog in Irak er dus uit. Alleen in een enkele sc\u00e8ne zien we een stad zoals we die kennen van CNN, met lichtflitsen van inslagen in de verte; voor de rest speelt de film zich op grondniveau af. Dat wil zeggen: een paar verdiepingen boven grondniveau, want Chris Kyle (Bradley Cooper), de held op wiens leven de film is gebaseerd, ligt als sluipschutter meestentijds op daken, waar vandaan hij zijn kameraden op straat bescherming biedt. Het perspectief in de film is daarmee dat van iemand die overzicht heeft, een god of een engel die goed van kwaad kan onderscheiden en daarop zijn keuzes baseert. Het is een veilig maar ook een aanmatigend perspectief waar weinig eer aan valt te behalen; daarom verlaat Kyle dit standpunt ook na enige tijd om zich in het heetst van de strijd tussen zijn makkers op straat te begeven.
\nBij Lucebert komt ook een figuur voor die naar de aarde afdaalt:<\/p>\n

Want mijnheer ik ben een engel
\ndie zich in deze eeuw in de hemel verveeld heeft
\ndie naar de aarde afdaalde
\ndie daar verveeld het onvolledige leven
\nmeeleeft
\nen die deze verveling volledig
\nliefheeft<\/div>\n

Zo tekent Lucebert in 1952 een gebroken, posttraumatische wereld waarin oude waarden op hun kop staan. Maar bij Eastwood is daarvan allemaal geen sprake. Het leven op aarde is bij hem niet onvolledig; er is integendeel een volmaakte balans tussen goed en kwaad, met beide in hun vertrouwde rol (het goede overwint op het eind). Ook van verveling is geen sprake, want Kyle heeft een duidelijke taak die hij zonder aarzeling uitvoert. Er is kortom geen tekort in deze film, geen twijfel, geen reflectie op het eigen aandeel. En dus ook geen Abu Ghraib of Guant\u00e1namo Bay – wel de vliegtuigen in de Twin Towers, excessen van al-Zarqawi met een drilboor en een doodgemartelde man.<\/p>\n

Zo cre\u00ebert Eastwood een scherpe scheiding tussen het eigene en het andere, tussen vriend en vijand, goed en kwaad, waarbij elk deel van de dichotomie zich zorgvuldig tot zichzelf beperkt en er geen enkele uitwisseling plaatsvindt. Zarqawi, de verpersoonlijking van het kwaad aan Irakese zijde, verbiedt de burgers van de stad ieder contact met de Amerikanen; een Irakees die Kyle en zijn mannen toch aan zijn tafel uitnodigt blijkt een verrader met een wapenarsenaal in huis. Iedere aanzet tot een verinnerlijking van conflicten, tot vereenzelviging met een verdeeld en onvolledig leven, wordt beschouwd als een ontoelaatbare inbreuk op de eigen morele economie. Maar deze weigering om zich in de ander te verplaatsen geeft aanleiding tot een bepaald oneconomische uitwisseling van contacten. Kyle zelf verontschuldigt zich bij zijn vrouw als hij tijdens een seksgesprek over de telefoon zijn hand niet vrij kan maken: die moet om de trekker van zijn geweer blijven. Later, in eigen huis, dwingt hij haar opnieuw met een wapen om zich uit te kleden.<\/p>\n

De kritiek op dit rigoureuze dualisme zit dus al in de vorm van de film zelf ingebakken; daarin toont zich Eastwoods grootheid. Waar het verst verwijderde, de vijand, onder handbereik ligt, daar is het meest nabijzijnde, het eigene, soms onbereikbaar. De vijandelijke sluipschutter op 2000 meter wordt feilloos geraakt, maar de uitgestrekte arm van de kameraad in de auto die Kyle thuis moet brengen raakt uit zicht in een zandstorm. Zo wordt een <\/a>

Metonymie: stijlfiguur waarbij in plaats van een zaak een andere genoemd wordt, niet op grond van een overeenkomst zoals bij de metafoor, maar op grond van een andere betrekking die tussen beide bestaat (bv. deel van een geheel) (Van Dale).<\/div> structuur van het verlangen door Eastwood prijsgegeven voor een metaforische, respectievelijk dialectische verhouding tot de werkelijkheid, dwz. voor een botsing van tegendelen. Pas boven dit tumult verheven, i.c. op het dak, ontstaat het overzicht dat nodig is om goed van kwaad te kunnen onderscheiden.<\/p>\n

Over de moraal van American Sniper<\/em> kan geen misverstand bestaan: dingen die scheef zijn gezet moeten worden rechtgezet. Het is de moraal van George Bush, die de oorlog met die motivatie begon, en die Kyle als jongetje aan tafel al vroeg wordt ingepeperd. In dat opzicht is er bij Eastwood sinds Unforgiven<\/em> niets veranderd. Net als William Munny heeft Kyle vrouwen en kinderen gedood; ze zijn zelfs zijn eerste slachtoffers.<\/p>\n

Maar American Sniper<\/em> is geen propagandafilm, of rechtvaardiging van de Irakoorlog achteraf. Eastwood verheerlijkt het oorlogsgeweld niet en gaat beheerst om met de confrontatie tussen Kyle en zijn tegenvoeter aan Irakese kant. Het dualisme beleeft zijn apotheose niet, zoals logischerwijze te verwachten zou zijn, in een westernachtige stand-off<\/em> tussen die twee, maar wordt integendeel opgenomen in de synthese van het eigene en het vreemde, nl. in de verhouding van Kyle tot zijn vrouw. Aan haar de taak propaganda te maken voor Obama’s missie om de Irakoorlog te be\u00ebindigen en ’to bring the boys home’. Ze slaagt daar niet in, want Kyle komt pas terug als hij zijn opdracht heeft volbracht en de zaken heeft rechtgezet. Dat die opvatting zijn beperkingen heeft laat Eastwood zien via de perspectivische structuur van zijn film, en het is om die reden dat American Sniper<\/em> ten slotte overtuigt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Recensie van American Sniper (Eastwood, 2014)<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[62,65,63,64,66],"class_list":["post-3214","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-geen-categorie","tag-american-sniper","tag-bradley-cooper","tag-clint-eastwood","tag-irak","tag-perspectief"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3214"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4248,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3214\/revisions\/4248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cornetsdegroot.com\/rearwindow\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}