Brainbox (3)

Toen ik het hoofdartikel van Jan Streng gelezen had, heb ik me aan een nauwgezet gewetensonderzoek onderworpen.
'Wat', dacht ik, 'demagogie? Waar? Bij wie? Bij mij soms?' Het antwoord luidde nee, nee! Het is toch waarlijk te grijs, dat een vlammend protest zo laconiek behandeld wordt, als hier. Heeft Cathy een aanslag gepleegd op de docentenkamer? Kom, ze deed een voorstel, ontroerend en onhaalbaar: dat is iets anders dan een verbouwing van het interieur van de Doka! Moeten mijn zintuigen overstuur raken van een pond letters? Nee toch! Maar een kast verplaatsen, die ruimtelijk invloed uitoefent, die een hoek vrij maakt, die men wat mij betreft gerust kan karakteriseren als knus, kneuterig en hollands-intiem, is ingrijpen in het karakter van een kamer, zoals dit zich in de loop der jaren gevormd heeft. En natuurlijk heeft ook de Atheense agora van zulke plekjes gekend: Diogenes had niet meer dan twee vierkante meter nodig daar, al meest ook hij zijn dictator - een echte dan - verzoeken de ruimte open te houden.
Heus, ik voel alles voor een forum Romanum en voor het nieuwe Athene dat Streng ons belooft, maar mag ik vragen of dergelijke plaatsen gevrijwaard blijven van de geest van Laconië?
Het forum, de agora: dat betekent, de chaos die in ons is, meester worden. De chaos dwingen vorm aan te nemen. Niet dromen van een betere wereld, niet erkennen, dat iets zo en zo behoort te wezen, om vervolgens zo en zo te handelen, opdat het zo en zo zal zijn. Dromers! Zo zit de wereld niet in elkaar, - ook niet bij ons.
Dít is de werkelijkheid: ik ben allerminst iemand, die in grote kring zich gemakkelijk uit. Ik behoor tot een kleine parochie, knus, kneuterig, intiem, zo men wil: Holland op zijn smalst. Ik lach wel, maar voornamelijk om niet in huilen uit te barsten. En natuurlijk is Cor dan anders. Maar het is principieel onjuist zijn optreden als voorbeeldig af te schilderen. Want al is het waar, dat iedereen van die jongen genieten kan - en ik was daar altijd bij - of zich aan hem mag ergeren - maar ik behoorde nimmer tot dezulken! voor wie zou het goed zijn, als álle leraren waren als hij? Het zou een aanslag zijn op het auditeursrecht. Daarom kan die kast niet weg. Dat bedoel ik nou wèl met die overprikkelde zintuigen, die een gevoel van intense samenhang verhinderen. Die versplintering beloven, - woestijnzand. Die ontkennen, wat werkelijkheid is, conform Beets, deze anti-Hildebrand! Deze loochenaar van wording, van groei, deze antihistoricus, geschiedvervalser, censor, wegvager - deze, voor wie dertig jaren geen seconde tellen.

Ik zie die kamer terug, zoals die was: als in een camera obscura, - hoe dierbaar, hoe beminnelijk. Ik hield van haar, met al haar asbakken, propvol, met haar korstjes brood en kaas, haar sinaasappelschillen, haar flesjes, glazen, kringen, servetjes, kopjes, spatten koffie, peuken, luchtjes, muizenissen.
Triest, saai, grauw, vervelend, en grijs. Maar mooi. Zó mooi. Mooi als de werkelijkheid zelf. Als het leven. Vandaar, Guinicelli, genaakt de liefde. En daardoor, en daardoor alleen raakt ze op gang.

De Ontheemde Ridder

zich noemende 'de onthemelde'.