Tarantino's meesterstuk in dienst van de haat

Over The hateful eight (Quentin Tarantino, 2016)

Dit stuk bevat informatie over de plot

Net als Kubricks 2001: A space odyssey begint Tarantino’s The hateful eight met opnamen van een serie landschappen. Ditmaal van Wyoming in de sneeuw; de aarde is nog koud… Wanneer de titels op het scherm verschijnen schuift een houten kruisbeeld voor de camera, bedekt door een laag sneeuw. Wat doet dat beeld in deze film, zo minutenlang aan het begin ervan?

Door sneeuw overdekt kruisbeeld

Binnen het verhaal van The hateful eight speelt de brief van Abraham Lincoln een centrale rol. Het document is meer dan een McGuffin, meer ook dan zomaar een object van verlangen: het is het edelste, kostbaarste, meest begerenswaardige dat er in de wereld te vinden is – zeker voor de regisseur van Django unchained, Tarantino’s film over de slavernij. En dat te meer daar de ontvanger en drager van de brief een zwarte is, misschien niet toevallig dezelfde acteur die in Pulp Fiction het koffertje bewaakte. De brief symboliseert de ‘bovenbouw’ van de film, en verschaft aan de scheiding der geesten in de pleisterplaats een ideologische achtergrond. Buiten in de sneeuw wordt die scherp uitgebeeld in de lijn die de mannen tussen de pleisterplaats en de plee trekken om onderweg niet in de sneeuwstorm te verdwalen. Het is alsof ze zich letterlijk aan de scheidslijn tussen de Noordelijken en de Zuidelijken vasthouden.

Wat zich buiten aftekent, wordt binnen uitgespeeld. Wreedaardig legt Oswaldo Mobray aan Daisy Domergue het verschil uit tussen recht en eigenrichting: in beide gevallen wordt ze opgehangen, maar bij het eerste wordt koel, afstandelijk en beredeneerd geoordeeld; bij het laatste geven emoties de doorslag. En het is vreemd maar op dit punt lijkt iedereen het eens: personages, regisseur én kijker gaan voor het laatste. Allemaal zijn we hateful.

De setting is erop ingericht. De deur moet met planken dicht worden gespijkerd. Je voelt: hier komt niemand levend vandaan. Maar Minnie’s haberdashery is niet alleen een doodskist. In interviews heeft Tarantino zelf het over een pressure cooker, een snelkookpan waarin de gemoederen steeds hoger oplopen. Maar daarmee zitten we met hem opnieuw midden in de alchemie. Ik kan er ook niks aan doen. Ga maar na:

Als Major Marquis Warren bij John Ruth in de postkoets is gestapt, steken ze samen een pijp op – net als aan het begin van Inglourious Basterds: het vuur onder de materia prima wordt aangestoken. Ze zijn op weg naar het stadje Red Rock, een naam waarin zowel de Steen der Wijzen doorklinkt als de laatste fase van het alchemistische proces, waarin het brouwsel rood kleurt. De koffie wordt vergiftigd, met de stoofschotel wordt gegooid: brute ingrepen in de stof die verhaalwendingen markeren.
Minnie’s haberdashery is een fiool, een alchemistisch retort waarin de creator zijn zielenroerselen projecteert, en waarin de figuren afsplitsingen zijn van de om hegemonie strijdende krachten in zijn ziel. De hangman, de bounty hunter, de prisoner, de sheriff, enz.: het zijn namen als op tarotkaarten (vergelijk het wie-ben-ikspelletje in Inglourious Basterds). Het verhaal is daarbij een uitbeelding in de werkelijkheid van een opus magnum, van de graduele opwarming van de hateful eight vanuit ijzige kou naar een kookpunt.

In de parabel van Marquis Warren en de zoon van de Zuidelijke generaal komen die beide waarden, kou en warmte, bij elkaar. Dat de zoon, naakt in de ijzige sneeuw, zich moet warmen aan de pik van de zwarte drager van de brief van Lincoln is de uitkomst van een opeenstapeling van contrasten en superlatieven, bekokstoofd door een adept die weet hoe je de stof met temperatuurwisselingen kunt manipuleren. Het resultaat is een metafoor waarin de hele tendens van de film wordt uitgedrukt. Een meesterstuk in dienst van de haat.

Marquis Warren en de sheriff kijken lachend naar de hangende Daisy Domergue

Het slotbeeld maakt goed duidelijk hoe simpel Tarantino’s uitgangspunt eigenlijk is, al vanaf zijn eerste films – en hoe slecht hij is begrepen. Het perspectief van de majoor en de sheriff op de hangende Daisy spiegelt dat van ons op de film. Dit is waarom we naar de bioscoop gaan: om ons te verlustigen aan voorstellingen van liefde en haat, leven en dood, pijn en genot. Die ‘hatefulness’ is niet pervers – integendeel. Pervers zijn de moralisten die bezwaar tegen dat soort voorstellingen maken, geïnspireerd door de gekruisigde Jezus van het openingsbeeld. Het slotbeeld levert van die figuur het volmaakte negatief in een Nietzscheaanse omkering van waarden. Van kou naar opperste hitte. Van de aanbidding van de prediker van naastenliefde en medelijden naar een viering van lust en haat in een orgie van bloed en uitzinnig geweld. Van het symbool voor alles wat het leven afwijst, ontkent, wantrouwt, ondermijnt en in diskrediet brengt, naar het ophangen van Daisy Domergue als het ophijsen van een vlag voor de antichrist, dwz voor een aanvaarding, een omarming, een ja-zeggen tegen het leven met alles wat erbij hoort, juist in het aangezicht van de dood. Dat heeft eigenrichting voor op recht, haat op naastenliefde. Haat, zei Flaubert, is een deugd.

»

2 comments to Tarantino’s meesterstuk in dienst van de haat

  • Julliette Berkhout

    RHCdG’s meesterstuk in dienst van Tarantino!

    Superleuk met de linkklik naar That’s a Bingo! Inglourious Basterds.

    Dit is een mooi stuk dat me echt wat deed… Niemand kijkt op zo’n manier naar een film, maar kán hiermee wel op die manier naar een film gaan kijken. Het verbreidt het gezichtsveld door alle beperkingen heen en legt de aderen bloot. Prachtig beschreven met het Christusbeeld aan het begin.

    Dit zal zelfs een ‘onwetende’ kunnen invoelen en dat is kunst, omdat men er een raamwerk vindt om niet alleen anders te kijken naar film, maar ook naar het leven zelf. Niemand hoeft het te leren, want het zit in iedereen. Verscholen onder the do’s and don’ts van de opvoeding en maatschappij. Zoals je wel ziet op foto’s van een ogenschijnlijk vriendelijk, herbergzaam en trouw-aan-elkaar tafereeltje, dat een vertederend beeld oplevert dat iedereen graag ziet, maar dat zodra je in de realiteit treedt, uiteenspat als bloed tegen de muur. Dat is ook het geval in de film: die oude man die daar knus bij de haard zit, met een kat op de achtergrond, een schrijver op doorreis, de paarden op stal, stoofpot op het vuur. Maar in werkelijkheid wacht de dood onder de grond zijn tijd af, terwijl de hut boven in Noord en Zuid wordt verdeeld voor de (schijn)veiligheid. In Inglourious Basterds was het omgekeerd, toen zaten ze ogenschijnlijk veilig onder de grond, maar kwam de dood van bovenaf.

    En daarom kijk ik met plezier naar deze film, ook als een vrouw het meer dan eens moet ontgelden en uiteindelijk in doodsnood door twee lachende mannen wordt opgehesen als een vlag aan een touw.

    Ik volg je al lang zoals je weet, al sinds 2004. Ik dacht dat ik toen iets wist, maar kon niet bevroeden wat er allemaal onder zat….

  • RHCdG

    Dank Julliette, elke schrijver wenst zich een lezer toe als jij…

Reageren

U kunt deze HTML-tags gebruiken.

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>